Belevingsgericht werken bij dementie: kleine momenten die groot verschil maken

Wie werkt met ouderen met dementie weet dat geen dag hetzelfde is. Wat gisteren rust gaf, kan vandaag onrust oproepen. Een vraag die eerder begrip bracht, kan ineens weerstand geven. Dat kan onzeker maken. Doe ik het wel goed? Begrijp ik wat er nodig is?

Juist in die momenten kan belevingsgericht werken bij dementie veel betekenen. Niet door meer te doen, maar door anders te kijken en anders aanwezig te zijn.

Werken met ouderen met dementie vraagt om afstemmen

Werken met ouderen met dementie gaat niet alleen over zorg verlenen. Het gaat vooral over contact maken. Over zien wie iemand is, los van wat hij of zij niet meer kan. Dementie verandert het denken en het geheugen, maar gevoelens blijven vaak lang aanwezig. Onrust, angst of boosheid ontstaan zelden zomaar. Ze zijn vaak een reactie op wat iemand ervaart.

Veel mensen met dementie hebben moeite om woorden te vinden. Wat zij voelen, laten zij zien via gedrag. Wie werkt met ouderen met dementie, merkt dat dit gedrag soms lastig te begrijpen is. Toch zit er bijna altijd een boodschap achter. Belevingsgericht werken helpt om die boodschap beter te zien en erop aan te sluiten.

Wat is belevingsgericht werken bij dementie?

Belevingsgericht werken bij dementie betekent dat u zich richt op de beleving van het moment. U sluit aan bij wat iemand voelt, ervaart en nodig heeft, in plaats van te corrigeren of te sturen vanuit logica.

Dat kan betekenen dat u:

• meegaat in het gevoel van iemand, ook als het verhaal niet klopt
• rust en veiligheid biedt door nabij te zijn
• het tempo aanpast aan wat iemand aankan

Het uitgangspunt is niet: “Wat klopt er?” maar: “Wat beleeft deze persoon nu?”

Kleine momenten maken vaak het grootste verschil

In het dagelijks werken met ouderen met dementie zit het verschil vaak in kleine dingen. Een rustige stem. Even oogcontact maken. Wachten tot iemand klaar is om verder te gaan. Dat lijkt misschien eenvoudig, maar het vraagt aandacht en bewustzijn.

Bijvoorbeeld:

• Iemand staat onrustig bij de deur en wil naar huis. In plaats van uit te leggen dat dit al zijn huis is, helpt het soms om eerst het gevoel te benoemen: “U wilt graag naar een vertrouwde plek.”
• Tijdens de ochtendzorg merkt u dat iemand gespannen is. Door het tempo te verlagen en stap voor stap uit te leggen wat u doet, kan er meer ontspanning ontstaan.

Dit zijn momenten waarop belevingsgericht werken bij dementie zichtbaar wordt. Niet groots of ingewikkeld, maar menselijk en nabij.

Wat vraagt dit van wie werkt met ouderen met dementie?

Belevingsgericht werken vraagt niet dat u altijd het juiste antwoord heeft. Het vraagt vooral aanwezigheid. Durven vertragen. Kijken en luisteren, ook als iemand weinig woorden gebruikt.

Veel mensen die werken met ouderen met dementie merken dat:

• loslaten van ‘moeten’ ruimte geeft
• het erkennen van gevoelens spanning kan verminderen
• kleine successen veel voldoening geven

Het is normaal dat dit niet altijd lukt. Ook ervaren zorgverleners en mantelzorgers momenten van twijfel of vermoeidheid. Belevingsgericht werken is geen trucje, maar een houding die groeit met ervaring.

De kracht van herkenning en vertrouwen

Voor mensen met dementie is de wereld vaak verwarrend. Herkenning en voorspelbaarheid geven houvast. Door belevingsgericht te werken, ontstaat er sneller vertrouwen. Iemand voelt zich gezien en serieus genomen, ook als woorden ontbreken.

Dat vertrouwen werkt twee kanten op. Wie werkt met ouderen met dementie merkt vaak dat contact soepeler verloopt wanneer iemand zich veilig voelt. Er is meer ruimte voor samenwerking, voor kleine momenten van plezier of rust.

Belevingsgericht werken als gezamenlijke basis

Bij Martha Flora staat belevingsgericht werken bij dementie centraal in alles wat we doen. Door ervaring weten we hoe belangrijk het is om aan te sluiten bij de mens achter het gedrag. Niet door te oordelen, maar door te begrijpen. Niet door te haasten, maar door aanwezig te zijn.

Of u nu werkt in de zorg of betrokken bent als mantelzorger, u hoeft het niet perfect te doen. Elke poging om aan te sluiten bij de beleving van uw vader, moeder of bewoner, is waardevol.

Tot slot

Werken met ouderen met dementie kan intens zijn. Maar juist in de kleine momenten zit vaak de grootste betekenis. Een blik van herkenning. Een rustig gebaar. Even samen in stilte.

Belevingsgericht werken bij dementie helpt om die momenten te zien en te koesteren. En om te ervaren dat ook op moeilijke dagen verbinding mogelijk blijft.