Benaderingswijze bij dementie: hoe blijft u in verbinding met uw vader of moeder?

“Maar mam, u bent toch gewoon thuis?”

En toch blijft uw moeder met dementie zeggen dat ze naar huis wil. Misschien probeert u rustig uit te leggen hoe het zit. Of corrigeert u haar, in de hoop dat ze het begrijpt. Maar in plaats van rust ontstaat er spanning. Verdriet. Of boosheid.

Als dochter, zoon of partner van iemand met dementie kan dat machteloos voelen. U wilt het goed doen. U wilt helpen. Maar wat werkt nu echt?

De manier waarop u iemand met dementie benadert (de benaderingswijze) maakt vaak meer verschil dan de woorden die u gebruikt. Vanuit onze jarenlange ervaring in dementiezorg zien wij dagelijks hoe kleine aanpassingen in toon, houding en reactie zorgen voor meer rust en veiligheid. In deze blog leest u wat een passende benaderingswijze bij dementie inhoudt en hoe u dit in het dagelijks contact kunt toepassen.

Wat is benaderingswijze bij dementie?

Benaderingswijze gaat over hoe u contact maakt. Het gaat niet alleen om wat u zegt, maar ook om:

• uw toon
• uw lichaamstaal
• uw tempo
• de rust die u uitstraalt

Mensen met dementie verwerken informatie anders. Wat voor u logisch is, kan voor uw vader met dementie verwarrend zijn. Wanneer u veel uitleg geeft of iemand corrigeert, kan dat onbedoeld onrust veroorzaken.

Een passende benaderingswijze betekent dat u probeert aan te sluiten bij de beleving van de ander. U kijkt niet alleen naar de feiten, maar vooral naar het gevoel dat eronder ligt.

Aansluiten bij de beleving

Stel: uw moeder zegt dat ze naar haar ouders wil. U weet dat haar ouders al lang geleden zijn overleden. De neiging is groot om te zeggen: “Maar oma en opa leven niet meer.”

Toch kan dit haar opnieuw verdrietig of in de war maken.

Wat vaak meer rust geeft, is reageren op de emotie achter haar woorden. Bijvoorbeeld:

• “U mist hen, hè?”
• “Wat was zo fijn vroeger thuis?”
• “Vertel eens over uw moeder.”

U gaat dan niet mee in de onjuistheid, maar wel in het gevoel. En dat gevoel is op dat moment echt.

Voor iemand met dementie staat “naar huis willen” vaak voor veiligheid of geborgenheid. Door dat verlangen te erkennen, voelt uw naaste zich gezien.

Gedrag begrijpen als communicatie

Veranderend gedrag kan moeilijk zijn. Misschien wordt uw partner sneller boos. Of trekt uw vader zich terug. Soms is er onrust of achterdocht.

Het helpt om gedrag te zien als een vorm van communicatie.

Boosheid kan bijvoorbeeld te maken hebben met:

• overprikkeling
• vermoeidheid
• angst
• het gevoel geen grip meer te hebben

Door uzelf af te vragen: Wat probeert mijn naaste mij duidelijk te maken? verandert uw benadering. U reageert minder op het gedrag zelf en meer op de behoefte erachter.

Dat vraagt geduld. En soms ook trial en error. Maar het kan helpen om escalaties te voorkomen.

Rust en eenvoud in contact

Een passende benaderingswijze bij dementie vraagt vaak om vertraging.

U kunt helpen door:

• korte zinnen te gebruiken
• één vraag tegelijk te stellen
• even te wachten op een reactie
• stilte toe te laten

Iemand met dementie heeft vaak meer tijd nodig om informatie te verwerken. Wanneer u die tijd geeft, ontstaat er minder druk.

Ook de omgeving speelt een rol. Een televisie die aanstaat of meerdere gesprekken tegelijk kunnen onrust geven. Door prikkels te verminderen (bijvoorbeeld het geluid zachter zetten), maakt u contact makkelijker.

Praktische tips voor dagelijks contact

Veel mantelzorgers merken dat kleine veranderingen direct verschil maken. Het kan helpen om:

• Op ooghoogte te gaan zitten.
• Eerst de naam van uw vader of moeder te noemen voordat u iets vraagt.
• Eenvoudige keuzes te geven (Wilt u koffie of thee?).
• Gevoelens te benoemen (Ik zie dat u zich zorgen maakt).
• Zelf rustig te ademen als iemand boos wordt.

Uw eigen houding heeft invloed. Mensen met dementie voelen spanning vaak haarfijn aan. Wanneer u rust uitstraalt, werkt dat vaak door.

Dat betekent niet dat u altijd kalm moet zijn. U mag ook moe of geraakt zijn. Mildheid naar uzelf is belangrijk.

U blijft dochter, zoon of partner

In alle zorg en aanpassing is het belangrijk om te onthouden dat u in de eerste plaats familie bent.

Samen muziek luisteren, een vaste wandeling maken of oude foto’s bekijken kan helpen om verbinding te houden. Soms is samen stil zitten al genoeg. De kracht zit vaak in nabijheid, niet in woorden.

Bij Martha Flora zien wij dagelijks hoe een persoonlijke benaderingswijze bijdraagt aan rust en welzijn. Door te kijken naar iemands levensverhaal, gewoontes en voorkeuren ontstaat een omgeving waarin iemand zich veilig voelt. Dat geeft niet alleen mensen met dementie houvast, maar ook hun familie.

Verbinding blijft mogelijk

De juiste benaderingswijze bij dementie vraagt geen perfectie. Het vraagt aandacht, geduld en de bereidheid om mee te bewegen.

Door aan te sluiten bij de beleving van uw vader of moeder met dementie, ontstaat er vaak meer rust. En in die rust komen kleine momenten van contact weer naar voren. Een glimlach. Een blik van herkenning. Een ontspannen hand in de uwe.

Ook al verandert er veel, verbinding blijft mogelijk.